Το Χρώμα του
Χρόνου
Ασημίνα Λαμπράκου
Για το λογοτεχνικό περιοδικό ΑΠΙΚΟ και τη δράση του για τον χρόνο
Κοντόπευκο, Φεβρουάριος 2023
Τι μπορεί να γράψει κάποιος, εκτάκτως και
ξεχωριστά, για τον χρόνο — για κάτι στο οποίο αναφέρεται συνεχώς, αλλά ούτε το
πιστεύει ούτε το εμπιστεύεται;
Έτσι μακρηγορούσα, ώσπου ήρθε και με βρήκε, από
το πηγάδι του χρόνου, ο Σωτήρης(1):
«…τώρα εκείνα (οι μαθητές μου) φτιάχνουν τις
αναμνήσεις του μέλλοντός τους κι είσαι κι εσύ μέσα σε αυτές…»
Κι έπειτα ο Λουκάς(2), από το λαγκάδι του:
«Φέτος με λένε Λουκά και περίμενα δεκαπέντε
ολόκληρα χρόνια να μιλήσεις για μένα.
Στην πρώτη μου “γέννα” με λέγανε Μάρκο. Με είπανε Μάρκο κι έκανα υπομονή σχεδόν
δεκαεννέα χρόνια για να μάθεις να ταιριάζεις τις λέξεις που μου αξίζουν.
Φέτος όμως με λένε Λουκά και, σε κάθε σου παράγραφο, παίρνω άλλο πρόσωπο,
ιδιότητες, χαρακτήρα και χαρακτηριστικά, για να σου δώσω την ευκαιρία να
μιλήσεις για μένα κάποια φορά».
«Ο χρόνος σταματάει ακριβώς πάνω από το τελευταίο
γεγονός που αναγκάστηκες να κατατάξεις ή να καταχωρήσεις», απαντούσα, συνεπής
με πάγιες διακηρύξεις μου:
ο χρόνος δεν υπάρχει.
Τον επινοήσαμε για να αντιλαμβανόμαστε, να
αισθητοποιούμε, να μετράμε και να κατατάσσουμε αλλαγές — μεταβολές — γεγονότα.
Και, ίσως, για να τον αποθαρρύνω πως κάποτε θα
μιλούσα για εκείνον, μα και για τους άλλους:
«Ο χρόνος…»
Στάθηκα για λίγο.
«Και αν ο χρόνος είχε χρώμα;»
Αισθάνθηκα να πετάγεται από το χθες η ευφάνταστη,
βαριεστημένη — από το διαρκές και αχανές συμβατό της διδασκαλίας — πλευρά μου.
Και τότε ρώτησα:
αν ο χρόνος είχε χρώμα, ποιο χρώμα θα είχε;(3)
• «Γαλάζιο», είπε το κορίτσι που έπλενε πιάτα.
• «Μαύρο», είπε η κοπέλα που είχε άσχημη διάθεση.
• «Ποιος χρόνος; Αυτός που ζούμε ή εκείνος που
δεν (θα) ζούμε;», αντιφώνησε ο μπακάλης.
• «Αν ο χρόνος είχε χρώμα, θα ήταν όλη η γκάμα
του πράσινου.
Ο χρόνος είναι ελπίδα: πράσινο.
Βαθύ, σκούρο πράσινο στις άσχημες στιγμές», απάντησε η γυναίκα που φτιάχνει
ρούχα μπαλέτου.
• «Αν ο χρόνος ήταν χρώμα, θα ήταν πολύχρωμος.
Πολλά χρώματα — όχι ένα».
(Κι έκανε μια κίνηση αεροστρόβιλου.)
«Ίσως λευκό, ξέρεις, επειδή όλα, όπως στριφογυρίζουν, χωνεύονται δίνοντας
λευκό», είπε η κοπέλα που βάφει νύχια.
• «Αν ο χρόνος ήταν χρώμα, θα ήταν το λευκό.
Είναι το χρώμα της αθωότητας και της ηρεμίας.
Και ο χρόνος έχει την ικανότητα να γιατρεύει και να απαλύνει τις πληγές.
Κι είμαστε “αθώοι” απέναντί του, μιας και, ό,τι κι αν κάνουμε, εκείνος
συνεχίζει — με ή χωρίς τη θέλησή μας», με αιφνιδίασε το κορίτσι.
• Αν ο χρόνος ήταν χρώμα, θα ήταν το σκούρο, βαθύ
κόκκινο — πορφυρό, αιματί — μιας τριανταφυλλιάς “χούβερ”,
με τη βελούδινη υφή των πετάλων της και τη μεθυστική ευωδιά της.
Κι ήμουν εγώ εκείνη που διάλεγε αυτό.
«Κι αν ζωγράφιζα τον χρόνο;
Τι σχήμα θα είχε;
Θα είχε;»
Είδα τον Λουκά, καθισμένο στο πρώτο θρανίο, να
δυσαρεστείται από τη νοητική περιπλάνηση.
Ο Λουκάς — ο «Λουκάς» — ένας τυχαίος μαθητής των
πίσω θρανίων, που με το πέρασμα του χρόνου διαπίστωνε την πιεστική επιτήρηση
των τελευταίων θέσεων στην αίθουσα και αποφάσισε να ξανακερδίσει την ελευθερία
του· να εκσυγχρονιστεί, καταλαμβάνοντας τα θρανία της πρώτης γραμμής, ενώ ο
δάσκαλος «έμενε» πίσω.
Αρκετά όμως, δε νομίζετε;
Το θέμα δεν έχει τέλος — κι εμείς χρόνο.
Για να ησυχάσω, λοιπόν, τις αναζητήσεις μου,
τώρα, σε αυτή την ηλικία που ο χρόνος δεν με χρειάζεται, κλείνω στη μνήμη τα
πρόσωπα — όσα ακόμη θυμάμαι και χωράνε — με τη μόνη σιγουριά που δέχτηκα ποτέ:
Όλα έχουν τον χρόνο τους.Όσο γεννιούνται παιδιά, αυτός θα ανανεώνεται. α.λ.
Σημειώσεις
(1) Σωτήρης Κανελλόπουλος του Χρήστου, καλός
φίλος και συνάδελφος, καθηγητής και κατόπιν Διευθυντής για χρόνια σε ένα από τα
Λύκεια της Σιβιτανιδείου. Το κείμενο, στη μνήμη του.
(2) Λουκάς, μαθητής στο 1ο Γυμνάσιο Ζεφυρίου,
όπου έκλεισα τη θητεία μου ως εκπαιδευτικός. Είναι ένας τυχαίος μαθητής,
υπαρκτός ή όχι — λίγη σημασία έχει — πάνω στον οποίο έγραψα (2011) το κείμενο
εκείνης της παραγράφου, αναγνωρίζοντας την ανάγκη απόκτησης εμπειρίας,
διδακτικής και συμπεριφοράς/συνεργασίας, μέσα στον χρόνο, για να έρθω πιο κοντά
στους μαθητές.
(3) Επιστρατεύτηκαν, ρωτήθηκαν και απάντησαν κατά
σειρά:
Ειρήνη, Κατερίνα, Γρηγόρης, Ζαζά, Αθηνά, Σπυριδούλα, εγώ.